|
|
Theo nhiều chuyên gia, tình hình thị trường PC sẽ tiếp tục ảm đạm ít nhất đến 2028. Ảnh: Wccftech. |
Thị trường máy tính cá nhân (PC) đang trải qua giai đoạn trái ngược: lượng máy xuất xưởng giảm sâu, nhưng kết quả kinh doanh của một số nhà sản xuất vẫn tăng trưởng. Theo dữ liệu từ IDC, lượng PC xuất xưởng toàn cầu trong quý III/2026 đạt 62,7 triệu máy, giảm 20,1% so với cùng kỳ năm trước.
Nguyên nhân không chỉ nằm ở nhu cầu tiêu dùng. Làn sóng đầu tư AI đang làm gia tăng nhu cầu bộ nhớ, đẩy chi phí linh kiện lên cao và thay đổi lợi thế cạnh tranh. Trong bối cảnh đó, các hãng máy tính buộc phải thay đổi mô hình kinh doanh.
Ế hàng, vẫn lãi đậm
Theo công ty nghiên cứu thị trường IDC, quý III thường là mùa cao điểm của thị trường PC nhờ nhu cầu mua sắm đầu năm học, nâng cấp thiết bị và chuẩn bị hàng cho mùa cuối năm. Tuy nhiên, lượng máy xuất xưởng trong quý III/2026 vẫn giảm 8,1% so với quý trước.
Áp lực còn đến từ nhu cầu bộ nhớ phục vụ các trung tâm dữ liệu AI. Samsung, SK Hynix và Micron ưu tiên những đơn hàng giá trị cao, dài hạn, khiến nguồn cung cho PC chịu sức ép. Giá bộ nhớ tăng cũng đẩy chi phí sản xuất máy tính lên cao.
Tuy vậy, một số hãng vẫn ghi nhận doanh thu tăng nhờ những mảng kinh doanh khác, đặc biệt là máy chủ phục vụ AI, hoặc nhờ tập trung vào các sản phẩm có giá trị cao.
 |
| Số liệu từ top 5 công ty máy tính hàng đầu thế giới. Ảnh: IDC. |
Dell là ví dụ rõ nhất. Trong quý tài chính gần nhất, doanh thu của hãng đạt 47 tỷ USD, tăng 58%. Động lực quan trọng đến từ máy chủ AI, với doanh thu 16,4 tỷ USD, gấp đôi cùng kỳ.
Mảng này lớn đến mức doanh thu máy chủ AI đã vượt tổng doanh thu từ các hoạt động liên quan đến PC. Vì vậy, dù thị trường máy tính cá nhân suy yếu, Dell vẫn có một nguồn tăng trưởng đáng kể từ nhu cầu hạ tầng AI.
Lenovo cũng hưởng lợi từ xu hướng tương tự. Doanh thu mảng kinh doanh hạ tầng của hãng tăng 98% trong quý kết thúc vào tháng 6. Mảng này chuyển từ mức lỗ 86 triệu USD năm trước sang lợi nhuận 777 triệu USD.
Các dự án máy chủ AI đang chờ triển khai có tổng giá trị 54 tỷ USD, tăng 157% trong quý. Nói cách khác, Lenovo không chỉ phụ thuộc vào việc bán máy tính cá nhân mà còn có thể tận dụng làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu.
 |
| Tình hình kinh doanh máy tính ảm đạm của QIII/2026. Ảnh: IDC. |
Với Apple và Asus, lợi thế đến từ cơ cấu sản phẩm. Doanh thu máy Mac của Apple đạt 10,35 tỷ USD trong quý kết thúc vào tháng 6, tăng 29% so với cùng kỳ. Hệ sinh thái phần cứng, phần mềm cùng định vị cao cấp giúp hãng có nhiều lợi thế.
Asus cũng hưởng lợi từ việc mở rộng thị trường sang máy chơi game và thiết bị dành cho nhà sáng tạo nội dung. Những sản phẩm thuộc dòng ROG và ProArt tập trung vào hiệu năng, màn hình và khả năng xử lý công việc, qua đó giảm mức độ phụ thuộc vào cạnh tranh giá ở phân khúc phổ thông.
Theo IDC, lợi nhuận hoạt động của mảng kinh doanh thương hiệu Asus tăng 230% trong quý II, lên 613 triệu USD. Các sản phẩm giá trị cao chiếm hơn 65% doanh thu.
Sức ép lớn
Nhu cầu bộ nhớ phục vụ trung tâm dữ liệu AI đang cạnh tranh trực tiếp với nguồn cung dành cho máy tính cá nhân. Theo ước tính của chuyên gia Ben Yeh tại Omdia, DRAM và ổ cứng SSD đã chiếm gần 40% chi phí của một chiếc PC, so với mức thông thường khoảng 15%.
Theo Omdia, một thanh RAM DDR5 dung lượng 16 GB có giá khoảng 45 USD vào tháng 9/2025, nhưng tăng lên hơn 200 USD vào tháng 1/2026.
Đợt tăng giá này diễn ra sau khi các nhà sản xuất và nhà phân phối đẩy mạnh tích trữ trong nửa đầu năm 2026, một phần do dự báo giá bộ nhớ tiếp tục đi lên.
HP là hãng chịu sức ép rõ rệt. Lượng PC xuất xưởng của hãng giảm 30,9%, kéo thị phần từ 19,1% xuống 16,5%. Dù doanh thu mảng hệ thống cá nhân trong quý kết thúc vào tháng 7 tăng 18%, lên 11,8 tỷ USD, lượng máy tính bán ra vẫn giảm 16% và biên lợi nhuận hoạt động hạ xuống 4,6%.
Để ứng phó, các hãng đang tìm thêm nguồn cung bộ nhớ và điều chỉnh giá bán linh hoạt hơn. Điển hình là chuyển dịch sang các nhà cung cấp Trung Quốc.
 |
| ChangXin Memory Technologies (CXMT) là nhà sản xuất bán dẫn của Trung Quốc, chuyên sản xuất bộ nhớ DRAM. Ảnh: Facebook. |
Lenovo đã sử dụng bộ nhớ CXMT và SSD của YMTC trong một số mẫu máy. HP, Asus và Acer cũng bắt đầu đưa bộ nhớ CXMT vào một số dòng laptop.
Các hãng cũng quảng bá máy tính AI, nhưng sức hấp dẫn của nhóm sản phẩm này vẫn chưa thật sự rõ ràng đối với người dùng phổ thông. Một số tính năng AI có thể hoạt động thông qua đám mây trên máy Windows 11 thông thường, trong khi những tính năng xử lý trực tiếp trên thiết bị đòi hỏi phần cứng chuyên dụng.
"Ngành PC vốn chưa bao giờ để phần lợi nhuận lớn nhất nằm trong tay các nhà sản xuất. Trong 30 năm qua, Intel và Microsoft là những bên thu phần lớn lợi nhuận. Giờ đến lượt các nhà sản xuất bộ nhớ", một chuyên gia phân tích ngành bán dẫn nhận định.
Diễn biến hiện nay cho thấy quy mô bán hàng không còn là yếu tố duy nhất quyết định thành công của các hãng. Doanh nghiệp có khả năng khai thác nhu cầu hạ tầng AI, tập trung vào sản phẩm cao cấp và bảo đảm nguồn cung linh kiện sẽ có lợi thế lớn hơn.
Ngược lại, những hãng phụ thuộc nhiều vào máy tính cá nhân có thể phải chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn, ngay cả khi doanh thu vẫn tăng.
Nửa thế kỷ thành - bại của Apple
Ngày nay, các đế chế công nghệ trỗi dậy và sụp đổ nhanh đến mức khó có thể tưởng tượng những cái tên nào có thể tồn tại đến nửa thế kỷ. Chỉ một số ít làm được điều này, trong đó có Apple.
Cuốn “Apple” của David Pogue đã làm sáng tỏ những đổi mới trong suốt chặng đường 50 năm phát triển của ông lớn công nghệ này.
