|
Trong tài liệu hướng dẫn sử dụng Toyota Land Cruiser FJ, nhà sản xuất ôtô Nhật Bản dành 7 trang để nói về hệ thống trợ lái nâng cao ADAS mang tên Toyota Safety Sense, liệt kê các tính năng an toàn và lưu ý khi sử dụng.
"Do khả năng nhận biết chính xác và tính năng điều khiển mà hệ thống này có thể cung cấp là có giới hạn, không được quá tin tưởng vào hệ thống này. Người lái hoàn toàn chịu trách nhiệm chú ý đến môi trường xung quanh xe và lái xe an toàn", sách hướng dẫn sử dụng của Toyota Land Cruiser FJ do Toyota Việt Nam phát hành, tại trang 156 có đoạn.
ADAS là gì?
Advanced Driver Assistance Systems - hệ thống hỗ trợ lái xe nâng cao, viết tắt ADAS - là nhóm bao gồm các hệ thống hỗ trợ người lái được vận hành bằng cảm biến, phần mềm và các cơ cấu điều khiển tích hợp trên ôtô.
Tùy vào từng hãng xe, hệ thống ADAS lại có tên gọi khác nhau. Những cái tên phổ biến và quen thuộc với khách hàng bao gồm Toyota Safety Sense, Honda Sensing, Subaru EyeSight, Ford Co-Pilot360, Hyundai Smartsense, Mazda i-Activsense, Mitsubishi e-Assist, BYD God's Eyes...
 |
| Có hãng không đặt tên cho gói trợ lái nâng cao, nhiều hãng lại có tên riêng để chỉ tập hợp các hệ thống hỗ trợ người lái này. Ảnh minh họa: Đan Thanh. |
Ngoài ra, một số hãng như Omoda & Jaecoo không có tên gọi riêng cho hệ thống trợ lái nâng cao, chỉ gọi chung là các tính năng ADAS.
Một số tính năng ADAS nổi bật thường được hãng ưu tiên trang bị bao gồm phanh khẩn cấp tự động (AEB), kiểm soát hành trình thích ứng (ACC), cảnh báo lệch làn và hỗ trợ giữ làn, đèn pha thích ứng tự động...
Phanh khẩn cấp tự động AEB là một trong những tính năng nổi bật, nhận được sự quan tâm lớn và cũng gây ra không ít tranh cãi trong cộng đồng người dùng xe tại Việt Nam.
Khác với cảnh báo va chạm FCW chỉ phát đi tín hiệu, hệ thống AEB có thể can thiệp vào quá trình vận hành, kích hoạt phanh xe để giảm tốc độ trong trường hợp người dùng chưa kịp nhận ra nguy cơ va chạm hoặc không thể tự tay thực hiện.
Thông qua các camera, radar lắp đặt phía trước và xung quanh, xe có thể thu thập dữ liệu trong khi đang di chuyển, phân loại vật cản là ôtô, xe máy hay người đi bộ. Kết hợp với khối điều khiển trung tâm, chiếc xe có trang bị AEB sẽ tính toán được thời gian dẫn đến va chạm, từ đó đưa ra quyết định có can thiệp vào hệ thống phanh hay không.
 |
| Phanh tự động khẩn cấp AEB là một trong những tính năng đáng chú ý thường xuất hiện trong các gói ADAS. Ảnh minh họa: Phúc Hậu. |
Khác với suy nghĩ của nhiều người, AEB hiếm khi "phanh cứng" đột ngột giữa đường. Quá trình AEB hoạt động thường trải qua nhiều giai đoạn, khởi đầu với cảnh báo sớm, tương ứng với khi thời gian dẫn đến va chạm bắt đầu giảm xuống ngưỡng rủi ro.
Lúc này, xe sẽ phát ra âm thanh, chớp đèn cảnh báo trên đồng hồ sau vô lăng hoặc HUD để cảnh báo người dùng. Nếu tài xế không có phản ứng nào trên vô lăng hoặc chân phanh, hệ thống có thể thực hiện rà phanh nhẹ, vừa giảm một phần tốc độ vừa tạo ra những giật cục nhằm cảnh báo sau cùng cho tài xế.
Nếu người lái vẫn không có phản ứng trong khi nguy cơ va chạm tiếp tục tăng, AEB có thể can thiệp vào hệ thống phanh với mức độ mạnh hơn, thậm chí sử dụng toàn bộ lực phanh trong những tình huống mà hệ thống xác định là không thể tránh khỏi va chạm.
Khi này, trong điều kiện vận hành lý tưởng, hệ thống phanh khẩn cấp tự động AEB có thể giúp ôtô tránh va chạm với xe phía trước hoặc giảm đáng kể tốc độ, qua đó hạn chế thiệt hại trong trường hợp không thể tránh khỏi va chạm.
Có nên tin tưởng tuyệt đối vào ADAS?
Tài liệu hướng dẫn an toàn của Toyota có nêu rõ người lái không được quá tin tưởng vào hệ thống trợ lái nâng cao Toyota Safety Sense, đồng thời tài xế cần phải chịu trách nhiệm hoàn toàn với chú ý môi trường xung quanh và lái xe an toàn.
"Việc phụ thuộc quá nhiều vào hệ thống này khi điều khiển xe có thể sẽ dẫn đến tai nạn gây ra tử vong hoặc chấn thương nặng. Không thử kiểm tra hoạt động của hệ thống, vì nó có thể sẽ hoạt động không chính xác, và có thể sẽ dẫn đến tai nạn", trang 156 của quyển hướng dẫn sử dụng xe Toyota Land Cruiser FJ có đoạn.
Không chỉ Toyota, nhiều hãng khác tại Việt Nam cũng có những cảnh báo người dùng liên quan đến hệ thống ADAS theo xe.
Chẳng hạn, tài liệu hướng dẫn sử dụng Subaru Crosstrek do Subaru Việt Nam phát hành có cảnh báo người lái có trách nhiệm điều khiển xe an toàn, luôn tuân thủ luật lệ giao thông dù xe đã được trang bị EyeSight.
"Luôn giữ khoảng cách an toàn giữa xe của bạn và xe phía trước, chú ý tới xung quanh và điều kiện lái xe, thực hiện hành động cần thiết để giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước. Đừng bao giờ lái xe mà dựa hoàn toàn vào EyeSight", tài liệu hướng dẫn do Subaru Việt Nam biên soạn nêu rõ.
 |
| Subaru khuyến cáo khách hàng không được dựa hoàn toàn vào hệ thống EyeSight khi lái xe. Ảnh: Subaru. |
Subaru nhấn mạnh hệ thống EyeSight không được thiết kế để hỗ trợ lái xe khi tầm nhìn kém hoặc trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Đây cũng là một trong những nguyên nhân tài xế không nên tin tưởng tuyệt đối vào bất kỳ hệ thống ADAS nào.
Do camera là một phần cơ chế vận hành, hệ thống có khả năng cao không thể hoạt động chính xác nếu camera bị bùn đất che khuất, khi di chuyển trong sương mù hoặc mưa quá to làm ảnh hưởng đến chất lượng hình ảnh. Tương tự khi xe đi ngược chiều nắng gắt, có thể ảnh hưởng đến khả năng nhận diện cũng khiến AEB hoạt động kém hiệu quả.
Với radar, khả năng phát hiện và phân loại một số vật thể tĩnh, kích thước nhỏ cũng có thể bị hạn chế tùy hệ thống. Đây là vấn đề khiến hệ thống AEB có thể hoạt động không chính xác như kỳ vọng.
 |
| Việc hệ thống AEB hoạt động chính xác cũng không hoàn toàn đảm bảo chiếc xe có thể tránh được va chạm với xe phía trước. Ảnh minh họa: Phúc Hậu. |
Ngay cả khi hệ thống AEB có hoạt động chính xác đến mức nào, quãng đường phanh thực tế của xe lại phụ thuộc nhiều vào tình trạng hệ thống phanh, độ bám của lốp và tình trạng mặt đường.
Nhìn chung, ADAS là hệ thống hỗ trợ người lái với nhiều tính năng hữu ích trong một số trường hợp nhất định. Tuy nhiên như trong cảnh báo của các hãng xe và trong chính tên gọi, ADAS chỉ là hệ thống "hỗ trợ", không thể thay thế hoàn toàn những chú ý, cảnh giác và sự chủ động của tài xế khi cầm vào vô lăng.
Sách hay đọc trên xe
Chuyên mục Xe gửi tới độc giả những tựa sách hay với nhiều chủ đề hấp dẫn. Trên những chặng hành trình với những chiếc xe, không hiếm khi chúng ta có những khoảnh khắc nghỉ ngơi, thư giãn, và những trang sách là người bạn đồng hành lý thú.
