|
Thị trường xe điện tại Việt Nam đang chứng kiến bước phát triển khá mạnh mẽ. Trong giai đoạn 2022-2025, doanh số xe điện tăng trưởng nhanh với VinFast được xem là "đầu tàu" của thị trường.
Khi quy mô người dùng ngày càng mở rộng, nhu cầu sạc điện cho xe cũng tăng trưởng theo và đòi hỏi một cuộc "chuẩn hóa" nhất định.
Xe điện bùng nổ doanh số
Thị trường xe điện Việt ngoài VinFast còn có sự tham gia của nhiều thương hiệu khác như Kim Long, Ford, BYD, Omoda & Jaecoo, Geely, Lynk & Co, MG, Wuling cùng loạt hãng xe sang Audi, BMW, Mercedes, Porsche.
Trong đó, VinFast là cái tên duy nhất công bố doanh số định kỳ, phần nào phản ánh sự mở rộng đáng kể về quy mô của thị trường xe điện Việt Nam.
Hồi 2022, VinFast công bố doanh số khoảng 7.400 xe trong năm đầu tiên chính thức kết thúc kinh doanh xe xăng, chuyển mình thành một hãng xe thuần điện. Giai đoạn 2023-2025, doanh số xe điện VinFast tăng trưởng liên tục, đạt 34.855 xe rồi 97.399 xe, trước khi ghi nhận lượng tiêu thụ 175.099 xe trong năm ngoái.
 |
| Doanh số xe điện của VinFast tăng trưởng mạnh qua từng năm. Ảnh: VinFast. |
Sau 7 tháng đầu năm nay, VinFast cho biết đã bàn giao thành công 137.697 ôtô điện cho khách Việt. Giả định hãng xe Việt có thể duy trì sức bán này trong giai đoạn còn lại của năm 2026, thành tích bán hơn 175.000 xe trong năm ngoái của chính VinFast hoàn toàn có khả năng sẽ bị vượt qua.
Cũng trong giai đoạn 2022-2025 nói trên, khách hàng Việt ngoài VinFast còn được giới thiệu nhiều thương hiệu xe điện, dòng xe điện mới. Wuling, BYD, GAC Aion là những hãng xe điện đáng chú ý, trong khi các hãng "quen mặt" như Hyundai, Ford, MG... cũng tung ra các sản phẩm ôtô thuần điện.
Thị trường đa dạng, doanh số tăng cao qua từng năm dẫn đến quy mô tệp người dùng ngày càng lớn. Khi này, nhu cầu sạc điện của khách hàng trở thành bài toán khó, ngay cả với VinFast và bất kỳ hãng xe điện nào đang có mặt tại Việt Nam.
Bài toán hạ tầng sạc
Còn nhớ thời điểm Wuling Bingo lần đầu ra mắt khách Việt, cổng sạc chuẩn GB/T vốn quen thuộc với thị trường Trung Quốc nhưng xa lạ với người Việt, khi ấy được nhận định sẽ trở thành rào cản không nhỏ cho mẫu hatchback chạy điện trong nỗ lực thuyết phục khách hàng.
Dù không có số liệu bán hàng chính thức nào được công khai, Wuling Bingo khi đó không phải mẫu xe điện dễ gặp trên đường, đồng nghĩa doanh số mẫu hatchback điện này đã không quá ấn tượng.
 |
| Wuling Bingo ở lần đầu ra mắt Việt Nam từng trang bị cổng sạc chuẩn GB/T. Ảnh: Phúc Hậu. |
Ngay cả với những dòng xe điện trang bị cổng sạc chuẩn CCS2 quen thuộc như các xe điện BYD, xe điện MG4 EV, xe điện của GAC Aion... cũng từng phải "vất vả" trên thị trường Việt. Ngoài các nguyên nhân khách quan như tâm lý khách hàng, việc thiếu hụt một hạ tầng sạc đủ "uy tín" đã khiến người Việt khó lòng đón nhận các mẫu xe điện "ngoài VinFast".
Nói vậy là bởi chủ xe điện VinFast hiện sử dụng riêng mạng lưới trạm sạc V-GREEN rộng lớn hàng đầu Việt Nam với quy hoạch hơn 150.000 cổng sạc đa dạng công suất. Dù vẫn sử dụng chuẩn sạc CCS2 thông dụng, trạm sạc V-GREEN hiện chưa cho phép các xe ngoài VinFast sử dụng.
Người sử dụng xe điện các hãng "ngoài VinFast" vì thế phải chọn sạc ở nhà qua bộ sạc treo tường, mang xe đến đại lý để sạc, hoặc trông chờ vào sự phát triển của trạm sạc công cộng do bên thứ ba đầu tư. Không nhiều hãng xe cho thấy sự đầu tư nghiêm túc cho trạm sạc công cộng, bản thân TMT Motors - đơn vị phân phối xe điện Wuling tại Việt Nam - cũng chỉ "quay xe" gần đây khi thành lập TMT-Egreen để xây dựng trạm sạc.
    |
Hạ tầng trạm sạc công cộng tại Việt Nam hiện bao phủ chủ yếu bởi VinFast, bên cạnh các đơn vị độc lập khác. Ảnh: Phúc Hậu, VinFast. |
Hay như Tasco Auto - đơn vị phụ trách phân phối Volvo cùng nhiều hãng xe khác của Geely như Geely, Lynk & Co và Lotus - gần đây bổ sung ứng dụng con VETC Trạm sạc, cho phép người dùng tìm kiếm, bắt đầu phiên sạc và thanh toán tiền sạc qua ứng dụng VETC.
Người dùng có thể sạc tại các trạm sạc công cộng có liên kết với VETC, bao gồm vài cái tên tiêu biểu như ChargeLink, Eboost, Esky, Ford Việt Nam, Rabbit EVC, SmartCharge và EV Charge.
Chuẩn hóa hạ tầng sạc là cơ hội?
Cách làm hiện tại của Tasco với VETC Trạm sạc có thể xem như một cách thức "chuẩn hóa" giải pháp sạc cho người dùng ôtô điện Việt Nam. Thay vì phải sử dụng ứng dụng riêng biệt tương ứng từng trạm sạc có nhu cầu, người dùng có thể tìm kiếm, bắt đầu phiên sạc và thanh toán sạc trong duy nhất một ứng dụng.
Tuy nhiên quy mô hệ thống sạc công cộng này nhìn chung vẫn còn khá nhỏ khi đặt cạnh mạng lưới V-GREEN của VinFast. Để mở rộng số lượng trạm sạc cho xe điện tại Việt Nam, việc chuẩn hóa các quy định về bố trí trạm sạc là cần thiết.
   |
Chuẩn hóa các quy định về an toàn, bố trí trạm sạc có thể giúp người dùng ôtô điện tại Việt Nam được hưởng lợi. Ảnh minh họa: Phúc Hậu. |
Theo Thông tư 31/2026 của Bộ Xây dựng, bộ quy chuẩn về bố trí chỗ đỗ và sạc xe điện tại chung cư sẽ có hiệu lực từ 15/12 tới đây. Từ thời điểm nói trên, tất cả chung cư xây mới phải thiết kế khu vực để xe đạp điện, xe máy điện, ôtô điện riêng, đồng thời phải bố trí khu vực sạc pin và thay pin cho xe điện với yêu cầu về phòng cháy chữa cháy nghiêm ngặt hơn.
Nội dung Quy chuẩn QCVN 43:2024/BGTVT cũng quy định số vị trí đỗ xe tối thiểu có thể bố trí phương tiện giao thông cơ giới vào sạc điện tại các trạm dừng nghỉ phải chiếm 10% tổng số vị trí đỗ xe. Thậm chí, Cục Đường bộ còn đề nghị nghiên cứu, rà soát nhu cầu thực tế để có thể bố trí số vị trí sạc điện cao hơn quy định.
Những khung pháp lý gần đây tạo điều kiện cho nhà đầu tư chung cư, trạm dừng nghỉ bố trí các điểm sạc, trạm sạc cho xe điện đảm bảo đúng quy định, điều kiện an toàn, đồng thời đáp ứng nhu cầu sử dụng xe điện của người dân.
Về cơ bản, điều này có thể giúp giải tỏa "nút thắt" sạc điện, tăng cơ hội khách hàng sở hữu xe điện, từ đó mở rộng quy mô thị trường ôtô điện tại Việt Nam. Tuy nhiên vẫn cần lưu ý rằng, sự bùng nổ của xe điện không chỉ đến từ duy nhất mức độ hoàn chỉnh của hạ tầng sạc, mà quan trọng hơn nằm ở chất lượng xe, dịch vụ hậu mãi đi kèm.
Sách hay đọc trên xe
Chuyên mục Xe gửi tới độc giả những tựa sách hay với nhiều chủ đề hấp dẫn. Trên những chặng hành trình với những chiếc xe, không hiếm khi chúng ta có những khoảnh khắc nghỉ ngơi, thư giãn, và những trang sách là người bạn đồng hành lý thú.
