Bạn có thể chuyển sang phiên bản mobile rút gọn của Zing News nếu mạng chậm. Đóng

Chuyển đổi số

Trí tuệ con người đến từ đâu

Trí tuệ không đến từ một loại thực thể siêu nhiên, vật chất hay năng lượng đặc biệt mà đến từ một loại chất liệu khác, là thông tin.

Tri oc van hanh anh 1

Trí tuệ đến từ quá trình xử lý thông tin của não bộ. Nguồn: Dana Foundation.

Cách giải thích truyền thống về trí tuệ là xác thịt của con người tràn ngập một thực thể phi vật chất, là linh hồn, thường được hình dung như một dạng bóng ma nào đó. Nhưng lý thuyết này phải đối mặt với một vấn đề không thể vượt qua: Làm thế nào mà ma quỷ tương tác được với vật chất? Làm thế nào mà một thứ thinh không phi phàm lại phản ứng được với đèn flash, cú huých, tiếng bíp và khiến tay chân di chuyển?

Một vấn đề khác là bằng chứng mạnh mẽ cho thấy trí óc là hoạt động của não bộ. Đến giờ, chúng ta đã biết linh hồn, vốn được cho là phi vật chất, có thể bị chẻ đôi bằng dao, bị biến đổi bằng hóa chất, được kích hoạt hoặc dừng lại bằng điện, và có thể bị dập tắt bởi một cú đánh mạnh hoặc do không đủ oxy.

Dưới kính hiển vi, bộ não cho thấy cấu trúc của nó phức tạp đến mức ngoạn mục, hoàn toàn tương xứng với độ phong phú của trí óc.

Một lời giải thích khác là trí óc đến từ một dạng vật chất phi thường nào đó. Pinocchio cử động được là nhờ một loại gỗ kỳ diệu mà bác Geppetto tìm ra, có thể nói chuyện, cười và đi đứng. Tiếc thay, chưa ai từng phát hiện ra một chất liệu kỳ diệu như vậy.

Lúc đầu, người ta có thể cho rằng chất liệu kỳ diệu ấy chính là mô não. Darwin đã viết rằng bộ não “tiết ra” trí óc, và gần đây triết gia John Searle đã lập luận rằng các tính chất lý hóa của mô não bằng cách nào đó tạo ra trí óc giống như mô vú tạo ra sữa và mô thực vật tạo ra đường.

Nhưng hãy nhớ lại rằng các loại màng, lỗ và hóa chất tương tự tìm thấy trong mô não trên khắp giới động vật, chưa kể các khối u não và mô nuôi cấy trong các đĩa thí nghiệm. Tất cả khối mô thần kinh này có cùng tính chất lý hóa, nhưng không phải toàn bộ chúng đều đạt được trí tuệ giống con người.

Tất nhiên, có điều gì đó về tế bào trong não người là cần thiết cho trí tuệ của chúng ta, nhưng tính chất vật lý là không đủ, cũng như tính chất vật lý của gạch không đủ để giải thích kiến trúc hay tính chất vật lý của các hạt oxit không đủ để giải thích âm nhạc. Điều gì đó trong cách sắp xếp của mô thần kinh có tính quyết định ở đây.

Trí tuệ thường được quy cho một loại dòng năng lượng hoặc trường lực nào đó. Những khối cầu, luồng hơi phát sáng, hào quang, rung động, từ trường và các kiểu lực xuất hiện đầy rẫy trong mớ hào nhoáng những thuyết tâm linh, giả khoa học và khoa học viễn tưởng.

Trường phái tâm lý học Gestalt đã cố gắng giải thích ảo ảnh thị giác bằng các trường lực điện từ trên bề mặt não, nhưng các trường này không bao giờ được tìm thấy. Có khi, bề mặt não lại được mô tả là một môi chất rung liên tục có khả năng hỗ trợ hình ba chiều hoặc các kiểu giao thoa sóng khác, nhưng ý tưởng đó cũng chẳng đi đến đâu.

Mô hình thủy lực, nói rằng áp lực tâm lý tăng lên, bùng phát hoặc bị chuyển hướng qua các kênh thay thế, chiếm vị trí trung tâm trong lý thuyết của Freud và có thể được tìm thấy trong hàng chục phép ẩn dụ hàng ngày: giận dữ dâng trào, xả hơi, áp lực xì khói, giận banh nóc, trút nỗi lòng, nén giận. Nhưng ngay cả những cảm xúc nóng bỏng nhất cũng không tương ứng với quá trình tích và xả năng lượng (theo nghĩa vật lý) đâu đó trong não bộ. […]

Một vấn đề với tất cả ý tưởng này là ngay cả khi đã từng phát hiện ra một loại gel, một vòng xoáy, một rung động hoặc một khối cầu nào đó có thể lên tiếng hay bày trò nghịch ngợm như những khúc gỗ của bác Geppetto, hay nói rộng hơn, có thể ra quyết định dựa trên các quy tắc duy lý và theo đuổi mục tiêu bất chấp những trở ngại, chúng ta vẫn sẽ phải đối mặt với bí ẩn của việc làm cách nào nó hoàn thành được những “kỳ công” đó.

Không, trí tuệ không đến từ một loại thực thể siêu nhiên, vật chất hay năng lượng đặc biệt mà đến từ một loại chất liệu khác, là thông tin. Thông tin là một mối tương quan giữa hai thứ được tạo ra bởi một quy trình có nguyên tắc (trái ngược với việc xuất hiện hoàn toàn ngẫu nhiên).

Chúng ta nói rằng vòng gỗ mang thông tin về tuổi cây vì số lượng của chúng tương quan với tuổi cây (cây càng già thì càng có nhiều vòng) và sự tương quan đó không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên mà là do cách cây mọc. Tương quan là một khái niệm toán học và logic; ta không thể định nghĩa nó bằng thứ nguyên liệu tạo ra các thực thể tương quan kia.

Bản thân thông tin không có gì đặc biệt; nó được tìm thấy bất cứ khi nào nguyên nhân tạo ra kết quả. Điều đặc biệt nằm ở quá trình xử lý thông tin. Chúng ta có thể coi mẩu vật chất mang thông tin về một hiện trạng nào đó là một biểu tượng; nó có thể “đại diện” cho hiện trạng đó.

Steven Pinker / ETS - Alpha Books / NXB Thế giới

SÁCH HAY

Song xanh khong kho hinh anh

Sống xanh không khó

0

Với sự phát triển của công nghệ, nhiều ứng dụng về sống xanh đã xuất hiện, giúp bạn có thêm động lực “kết thân” với Trái Đất.

Di nhu to giay trang hinh anh

Đi như tờ giấy trắng

0

Một trong những chuyến đi vào mùa Giáng sinh ghi dấu mãi trong tôi chính là về Đường Lâm, hay đúng hơn là về những ngôi làng quanh vùng Ba Vì, Sơn Tây.

Nhung ba chu khong gian hinh anh

Những bá chủ không gian

0

Khi Blue Origin phóng và hạ cánh thành công tên lửa New Shepard, Jeff Bezos chỉ viết vài dòng trên Twitter. Trái lại, Elon Musk "tuôn" cả tràng dài trên mạng xã hội.

Loan 12 su quan hinh anh

Loạn 12 sứ quân

0

Sau khi Ngô Xương Xí chết, họ Ngô hết người kế vị. Trong nước một ngày không thể không có vua, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi, lấy tôn hiệu là Vạn Thắng Vương.