Các hãng xe điện luôn quảng cáo về khả năng tiết kiệm chi phí vận hành, gia tốc tức thời và khả năng bảo vệ môi trường của các mẫu ôtô trang bị motor thuần điện. Vậy thật ra những chiếc xe điện này bảo vệ môi trường ra sao?
Chất lượng không khí đi lên
Theo số liệu công bố từ Bộ Khí hậu, Năng lượng, Môi trường và Nước Australia, các dòng xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống là nguồn phát thải chính ra carbon monoxide (CO), nitrogen oxides (NOx) hay bụi mịn (PM). Đây đều là những tác nhân chính gây ra ô nhiễm không khí và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe hô hấp của con người.
Ví dụ theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), mỗi chiếc xe chạy xăng có thể thải ra đến 4,6 tấn CO2/năm. Tuy nhiên với xe điện, điều này lại không hề diễn ra. Các mẫu xe điện không phát thải trực tiếp tại ống xả.
Vì vậy, chúng không trực tiếp xả khí thải ra môi trường. Khi đó, chỉ số bụi mịn hay nồng độ khí thải cũng sẽ giảm đi, không khí cũng trở nên trong lành hơn.
 |
| Những chiếc xe xăng xả thải trực tiếp ra môi trường thông qua cụm ống xả. Ảnh: Đan Thanh. |
Trước đó theo Nghiên cứu từ Hội đồng Quốc tế về Giao thông Sạch (ICCT), một chiếc xe điện có thể giảm đến 73% lượng khí phát thải mỗi vòng đời so với xe xăng dầu.
Dấu chân carbon?
"Dấu chân carbon" chính là nghi vấn lớn nhất liên quan đến các mẫu xe điện. Nhiều người hoài nghi liệu việc sản xuất ôtô thuần điện hàng loạt có thật sự "xanh" như những gì nhà sản xuất quảng cáo.
Cụm từ dấu chân carbon chỉ tổng lượng khí thải nhà kính (CO2) được xả ra môi trường trong toàn bộ vòng đời của một sản phẩm, từ khi khai thác linh kiện, nguyên liệu, đến sản xuất, vận hành và cuối cùng là loại bỏ. Riêng với ôtô, "dấu chân carbon" không chỉ là lượng khí thải được xuất hiện khi xe lưu thông, mà bao gồm khí thải từ nhà máy chế tạo và cả khi loại bỏ xe.
Theo Hội đồng Quốc tế về Giao thông sạch (ICCT), ở khâu sản xuất, một chiếc xe điện có chỉ số phát thải cao hơn xe xăng khoảng 30-70%. Sự chênh lệch này đến từ giai đoạn khai thác khoáng sản (lithium, nickel, cobalt) và công đoạn chế tạo pin.
 |
| Quy trình sản xuất pin xe điện ghi nhận chỉ số phát thải cao. Ảnh: CATL. |
Tuy nhiên khi xe điện được đi vào vận hành, sự chênh lệch này ngay lập tức được san bằng, sau đó đảo chiều.
Động cơ đốt trong chỉ chuyển hóa được khoảng 20-30% năng lượng từ xăng thành lực kéo, phần lớn còn lại thất thoát ra môi trường dưới dạng nhiệt và khí thải. Ngược lại, động cơ điện đạt hiệu suất chuyển hóa lên tới 80-90%. Nhờ ưu thế vượt trội này, dữ liệu từ Bộ Năng lượng Mỹ cho thấy một chiếc ôtô điện sẽ "trả xong nợ carbon" từ khâu sản xuất chỉ sau khoảng 15.000–20.000 km lăn bánh thực tế.
Nhờ đó, chúng trở xanh hơn khi nhìn vào một bức tranh tổng thể so với các mẫu ôtô chạy xăng.
Tái chế pin là bước tiến lớn
Câu chuyện tái sử dụng hay tái chế sản phẩm là vấn đề cuối cùng của những mẫu xe điện. Bên trong những chiếc xe điện và bộ pin còn chứa đầy những nguyên liệu thô đắt đỏ.
Vì vậy, các ông lớn đã lên kế hoạch xây dựng quy trình tái chế khép kín hoàn chỉnh, qua đó có thể sử dụng nguyên liệu thô từ những gói pin cũ của chính mình để sản xuất pin mới. Việc chủ động nguồn nguyên liệu tái chế không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất ôtô điện trong tương lai, mà còn trực tiếp triệt tiêu tác động tiêu cực từ hoạt động khai thác mỏ khoáng sản đến hệ sinh thái tự nhiên.
 |
| Nguyên liệu thô quý hiếm thu được sau quá trình tái chế pin. Ảnh: Porsche. |
Trước đó vào năm tháng 7/2025, Chủ tịch UBND TP.HCM tại Diễn đàn “Chuyển đổi xanh và Ngày hội tái chế 2025” cũng khẳng định việc xây dựng trung tâm tái chế pin xe điện là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng của nền kinh tế xanh toàn cầu.
Trong đề án chuyển đổi 400.000 xe xăng sang xe điện tại TP.HCM, trung tâm tái chế pin theo đề án có công suất khoảng 3.000 tấn/năm, với khả năng thu hồi 90-95% kim loại quý từ pin.
Không phải “xanh” hoàn toàn với 0% phát thải, nhưng tính trên tổng thể quá trình sản xuất, sử dụng cũng như vòng đời tái chế, xe điện cho thấy khả năng thân thiện với môi trường cải thiện đáng kể so với một mẫu xe sử dụng động cơ đốt trong truyền thống. Những cải tiến về mặt công nghệ đến từ các hãng xe trong bối cảnh thị trường xe điện tiếp tục phát triển hứa hẹn hiệu suất vận hành cũng như khả năng tối ưu về mặt thân thiện với môi trường sẽ tiếp tục được cải thiện.
