Việt Nam muốn biến không gian tầm thấp thành ngành kinh tế mới

Tỷ lệ nội địa hóa các dòng UAV chủ lực được đặt mục tiêu đạt 30-40% vào năm 2030 và trên 85% vào năm 2045. Ảnh: Viettel.

Bộ Chính trị vừa ban hành Kết luận số 99-KL/TW ngày 28/9 về khai thác, quản trị và bảo vệ không gian tầm thấp phục vụ phát triển đất nước trong tình hình mới.

Mục tiêu 3 khu thử nghiệm bay UAV vào năm 2030

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), điểm đáng chú ý là sự thay đổi trong cách tiếp cận. Không gian tầm thấp không chỉ được nhìn dưới góc độ quản lý hoạt động bay, mà được xác định là tài nguyên quốc gia, không gian phát triển mới và không gian chủ quyền đặc biệt, gắn với chủ quyền không phận, dữ liệu, an ninh mạng cùng các yêu cầu quốc phòng, an ninh.

Kinh tế không gian tầm thấp cũng không chỉ xoay quanh UAV. Phương tiện bay không người lái là một phần trong hệ sinh thái gồm AI, dữ liệu, cảm biến, viễn thông, định vị, tự động hóa và nền tảng số.

Theo Bộ KH&CN, giá trị của lĩnh vực này không nằm ở số lượng UAV hoạt động, mà ở khả năng nâng năng suất, giảm chi phí, cải thiện dịch vụ và hình thành những thị trường mới.

Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu đưa vào vận hành 3 khu thử nghiệm bay cấp quốc gia và tối thiểu một trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm quốc gia về UAV.

Tỷ lệ nội địa hóa các dòng UAV chủ lực phục vụ sản xuất được đặt mục tiêu trên 30-40% vào năm 2030 và trên 85% vào năm 2045.

Dòng UAV "Made in Vietnam" của Realtime Robotics đã được xuất khẩu sang Mỹ. Ảnh: Realtime Robotics.

Đến năm 2045, kinh tế không gian tầm thấp được định hướng trở thành ngành kinh tế - kỹ thuật quan trọng, một trong những động lực tăng trưởng mới, có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực và đóng góp khoảng 1,5% GDP quốc gia.

Nhà nước được định hướng tập trung xây dựng khuôn khổ pháp lý, tiêu chuẩn, hạ tầng thiết yếu và thị trường ban đầu thông qua cơ chế đặt hàng, thí điểm và ứng dụng trong khu vực công. Doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm trong nghiên cứu, phát triển, sản xuất và thương mại hóa sản phẩm, dịch vụ.

Không gian tầm thấp được định hướng ứng dụng trong logistics, nông nghiệp, quản lý tài nguyên, giám sát hạ tầng, phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, cấp cứu y tế và đô thị thông minh.

Mở thử nghiệm nhưng phải kiểm soát rủi ro

Kết luận yêu cầu xây dựng mô hình quản trị quốc gia theo hướng thống nhất, hiện đại, dựa trên dữ liệu, nền tảng số và quản trị rủi ro.

Hoạt động quản lý sẽ bao quát từ đăng ký, định danh, cấp phép, điều hành, giám sát đến kiểm tra, xử lý vi phạm. Việc khai thác không gian tầm thấp cũng cần được tích hợp vào quy hoạch quốc gia và quy hoạch đô thị.

Đáng chú ý, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát sẽ được áp dụng với công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới.

Theo Bộ KH&CN, sandbox không đồng nghĩa với nới lỏng quản lý. Hoạt động thử nghiệm phải xác định rõ phạm vi, thời hạn, tiêu chí đánh giá và cơ chế giám sát, nhằm vừa tạo không gian cho đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát rủi ro về an toàn, dữ liệu, quốc phòng và an ninh.

Các địa phương cũng được định hướng lựa chọn ứng dụng phù hợp với nhu cầu thực tế thay vì đầu tư đồng loạt. Chẳng hạn, khu vực miền núi có thể ưu tiên logistics, y tế, nông nghiệp và cứu nạn; địa phương công nghiệp tập trung vào logistics, giám sát hạ tầng; đô thị lớn ưu tiên giao thông và quản lý đô thị.

Điện Biên phát triển kinh tế tầm thấp bằng UAV với khoảng 6.000 chuyến bay. Ảnh: Bộ KH&CN

Song song với đó, Việt Nam định hướng phát triển công nghiệp không gian tầm thấp theo hướng lưỡng dụng, từng bước làm chủ công nghệ lõi, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và mở rộng hợp tác quốc tế có chọn lọc.

Với mục tiêu đóng góp khoảng 1,5% GDP vào năm 2045, kinh tế không gian tầm thấp được đặt trong lộ trình phát triển dài hạn, song song giữa mở rộng ứng dụng, nâng năng lực công nghệ trong nước và hoàn thiện cơ chế quản trị.