Cuộc đua xe điện Đông Nam Á sẽ đẩy giá xe lên cao?

Các nền kinh tế lớn Đông Nam Á là Thái Lan, Indonesia và Malaysia đều đang thúc đẩy chính sách phát triển sản xuất xe điện trong nước nhằm tạo việc làm, thu hút đầu tư, mở rộng nguồn thu thuế và giảm phụ thuộc vào xe nhập khẩu, đặc biệt từ Trung Quốc và Nhật Bản.

Tuy nhiên, những yêu cầu nội địa hóa có thể khiến thị trường trở nên đắt đỏ hơn đúng lúc các chính phủ cần giảm giá xe để thúc đẩy tiêu dùng đại chúng. Lợi ích môi trường cũng chưa chắc chắn khi phần lớn điện dùng để sạc EV trong khu vực vẫn đến từ khí đốt và than.

Các nước Đông Nam Á đẩy mạnh yêu cầu nội địa hóa

Thái Lan yêu cầu các hãng được hưởng ưu đãi nhập khẩu EV phải sản xuất 2 xe trong nước cho mỗi xe nhập khẩu vào năm 2026, tăng lên 3 xe từ năm 2027. Nước này cũng yêu cầu tỷ lệ nội địa hóa linh kiện đáng kể và siết quy định với pin nhập khẩu.

Những yêu cầu nội địa hóa của các nền kinh tế lớn tại Đông Nam Á có thể khiến thị trường trở nên đắt đỏ hơn đúng lúc các chính phủ cần giảm giá xe để thúc đẩy tiêu dùng đại chúng.

Indonesia áp dụng yêu cầu nội địa hóa ít nhất 40% đến hết năm 2026, tăng lên 60% trong giai đoạn 2027-2029 và 80% từ năm 2030. Quyền nhập khẩu EV cũng được gắn với cam kết đầu tư sản xuất trong nước.

Malaysia đã chấm dứt ưu đãi đặc biệt cho EV nhập khẩu nguyên chiếc, đồng thời duy trì ưu đãi thuế cho xe lắp ráp trong nước đến năm 2027. Các yêu cầu về giá và công suất cũng tạo rào cản đối với các mẫu xe điện nhập khẩu giá rẻ.

Chuỗi cung ứng Đông Nam Á chưa theo kịp

Thái Lan đang chịu sức ép từ xe Trung Quốc giá rẻ, khiến cuộc chiến giá gây áp lực lên các nhà cung ứng linh kiện và ngành công nghiệp ôtô truyền thống. Việc mở rộng sản xuất nội địa cũng gặp khó do chuỗi cung ứng và năng lực sản xuất pin còn hạn chế.

Thái Lan, Indonesia và Malaysia đều gặp các thách thức lớn trong việc tìm kiếm các chuỗi cung ứng phụ kiện nội địa, mở rộng hạ tầng trạm sạc cũng như nguồn điện để cung cấp cho EV.

Tại Indonesia, hạ tầng sạc bên ngoài các đô thị trên đảo Java còn rất hạn chế, trong khi hệ thống điện phụ thuộc lớn vào than. Nước này cũng có nguy cơ gắn nền kinh tế với chuỗi cung ứng nickel và pin có chi phí, phát thải cao trong bối cảnh ngành ôtô toàn cầu chuyển sang những công nghệ pin mới.

Malaysia đối mặt với khó khăn trong việc phát triển chuỗi cung ứng cho Proton và Perodua. Đầu tư vào pin, hệ truyền động điện và mạng lưới nhà cung ứng đòi hỏi nguồn vốn lớn, trong khi hạ tầng sạc nhanh phát triển chậm. Trợ giá nhiên liệu cũng làm giảm động lực chuyển sang EV của người tiêu dùng.

Bài toán xe điện của khu vực Đông Nam Á

Vấn đề lớn hơn là 3 quốc gia đang xây dựng chuỗi cung ứng EV theo những quy định nội địa hóa và cơ chế ưu đãi khác nhau. Điều này làm tăng chi phí cho các hãng xe vốn ngày càng xem Đông Nam Á như một thị trường thống nhất.

Các doanh nghiệp tại Đông Nam Á có thể phải xây dựng chiến lược nguồn cung, lắp ráp và đầu tư riêng cho từng quốc gia, khiến chi phí tăng trong khi nhu cầu EV vẫn đang phát triển.

Các doanh nghiệp có thể phải xây dựng chiến lược nguồn cung, lắp ráp và đầu tư riêng cho từng quốc gia, khiến chi phí tăng trong khi nhu cầu EV vẫn đang phát triển. Chi phí này có thể được hấp thụ bởi doanh nghiệp, chính phủ hoặc người tiêu dùng thông qua giá xe cao hơn.

Đông Nam Á không nhất thiết phải từ bỏ tham vọng trở thành trung tâm sản xuất EV. Việc phát triển sản xuất trong nước vẫn mang lại việc làm, đầu tư và công nghệ. Tuy nhiên, các chính phủ cần cân bằng mục tiêu nội địa hóa với yêu cầu giữ giá EV đủ hấp dẫn để thúc đẩy thị trường đại chúng.

Đông Nam Á không nhất thiết phải từ bỏ tham vọng trở thành trung tâm sản xuất xe điện. Tuy nhiên, các chính phủ cần cân bằng mục tiêu nội địa hóa với yêu cầu giữ giá EV đủ hấp dẫn để thúc đẩy thị trường đại chúng.

Khu vực này có thể vừa xây dựng ngành công nghiệp EV quy mô lớn vừa phổ cập xe điện giá phải chăng, nhưng việc đạt được cả 2 mục tiêu cùng lúc sẽ gặp nhiều thách thức hơn khi các chính sách nội địa hóa ngày càng khắc khe.