Dòng tiền 'mờ ám' cho AI của giới công nghệ

Mỗi quý, các công ty công nghệ lớn đều công bố những khoản chi tiêu vốn (capex) khổng lồ cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI), từ trung tâm dữ liệu đến các dòng chip tiên tiến. Nhưng những con số bề nổi đó chưa lột tả hết quy mô cam kết trong tương lai mà Alphabet, Meta Platforms, Oracle và nhiều ông lớn khác đã đưa ra. Lý do: một lượng lớn nghĩa vụ tài chính sắp tới hoàn toàn không xuất hiện trên bảng cân đối kế toán.

Theo phân tích của WSJ dựa trên phần chú thích trong các hồ sơ chứng khoán gần nhất, 9 công ty công nghệ hàng đầu đang gánh khoảng 3.000 tỷ USD cam kết ngoại bảng, phần lớn liên quan đến AI.

Các công ty đang đặt cược khổng lồ dựa trên giả định về nhu cầu điện toán AI và khả năng cung ứng phần cứng trong nhiều năm tới. Kỳ vọng là những hạ tầng này sẽ nhanh chóng tự trả được nợ nhờ nguồn doanh thu khổng lồ, khi AI thâm nhập mọi ngóc ngách của đời sống người tiêu dùng và doanh nghiệp. Nhưng nếu giả định đó sai lệch, các thỏa thuận thâu tóm công suất tương lai này có thể biến thành "cục nợ" khổng lồ đè nặng lên cả tập đoàn công nghệ lẫn giới đầu tư.

Hyperion là minh chứng rõ nhất cho cách các nghĩa vụ khổng lồ "tàng hình" khỏi sổ sách. Meta là đơn vị xây dựng, nhưng cả dự án lẫn khoản nợ 27 tỷ USD tài trợ thi công đều không xuất hiện trên báo cáo tài chính của hãng.

Thay vào đó, các quỹ do công ty tài chính Phố Wall Blue Owl Capital quản lý mới là bên nắm phần lớn cổ phần của liên doanh sở hữu khuôn viên này. Beignet Investor — một công ty cổ phần thuộc Blue Owl — huy động vốn xây dựng bằng cách phát hành trái phiếu, còn Meta chỉ đóng vai trò đối tác thiểu số kiêm khách thuê. Chính khoản tiền thuê hàng kỳ của công ty mẹ Facebook mới tạo ra dòng tiền để trả cho các trái chủ.

Meta ban đầu đồng ý thuê Hyperion trong 4 năm kể từ 2029, kèm quyền chọn gia hạn lên tới 20 năm, và cam kết bồi thường toàn bộ cho trái chủ nếu rời đi trước khi hết hai thập kỷ. Hãng lập luận khả năng phải trả khoản bảo lãnh này là khó xảy ra nên không ghi nhận bất kỳ khoản nợ phải trả nào — và theo quy tắc kế toán hiện hành, nghĩa vụ thuê Hyperion sẽ nằm ngoài bảng cân đối cho tới khi Meta chính thức bắt đầu trả tiền thuê. Ban đầu, công ty mẹ Facebook công bố tổng cam kết thuê Hyperion khoảng 12,3 tỷ USD; tính đến tháng 6, tổng nghĩa vụ cho các hợp đồng thuê chưa có hiệu lực của Meta — gồm cả Hyperion — đã lên tới 347 tỷ USD.

Không chỉ Meta. Theo phân tích của WSJ, hàng loạt ông lớn công nghệ — Alphabet, Amazon, Microsoft, Oracle, Nvidia, Broadcom, SpaceX và AMD — đang nợ thanh toán cho các hợp đồng thuê chưa bắt đầu lên tới 1.200 tỷ USD, cao gấp khoảng 4 lần mức công bố một năm trước.

Trung tâm dữ liệu luôn cần được "nhồi" rất nhiều phần cứng — từ chip huấn luyện, vận hành mô hình của Nvidia đến chip nhớ lưu trữ dữ liệu. Để chốt được nguồn cung, các công ty phải ký hợp đồng dài hạn từ rất sớm. Tổng các khoản cam kết mua sắm tại nhóm công ty mà WSJ phân tích đã lên tới 1.900 tỷ USD — và theo nguyên tắc kế toán, những cam kết này vẫn nằm ngoài bảng cân đối cho đến khi sản phẩm hoặc dịch vụ thực sự được giao.

Riêng cam kết mua sắm và nghĩa vụ hợp đồng của Alphabet đã đạt 811 tỷ USD tính đến ngày 30/6. Nhưng cũng như nhiều công ty công nghệ khác, rất khó để biết chính xác công ty mẹ Google định mua gì — phía Alphabet chỉ giải thích các cam kết chủ yếu liên quan đến hạ tầng kỹ thuật, hàng tồn kho, cùng các thỏa thuận đảm bảo năng lượng cho việc vận hành trung tâm dữ liệu.

Ở một số công ty, nghĩa vụ ngoại bảng còn bao gồm cam kết mua lại cổ phiếu của công ty khác trong tương lai, hoặc bảo lãnh hợp đồng thuê cho các khách thuê khác. Nvidia, chẳng hạn, đã cam kết một khoản đầu tư cổ phần trị giá 27 tỷ USD, giải ngân từ ngày 26/4 đến hết năm tài chính vào tháng 1/2027.

Vẫn có lý do để tin các công ty sẽ hoàn thành mọi nghĩa vụ: phe lạc quan xem nhu cầu bùng nổ với công cụ AI là bằng chứng cho thấy sức cầu sẽ còn mạnh trong nhiều năm tới, và dòng tiền trả nợ sẽ liên tục đổ về. Nhưng với nhóm cẩn trọng hơn ở Phố Wall, việc nhiều công ty từng tự hào có bảng cân đối vững vàng nay phải liên tục tìm đến thị trường vốn lại là một tín hiệu đáng lo ngại.

WSJ nhận định nếu mọi thứ chệch hướng, các công ty công nghệ sẽ phải trả một cái giá rất đắt cho hệ thống hạ tầng mà họ không thể khai thác sinh lời. Quan trọng hơn, những nghĩa vụ phải trả này có thể đẩy các công ty ngày càng lún sâu vào nợ nần, buộc họ phải vay mượn nhiều hơn nữa.