|
Gần đây, người dùng xe điện tại Việt Nam khá quan tâm đến thông tin liên quan đến quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện vừa được Bộ Công Thương ban hành, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
Trước thông tin trên, không ít ý kiến cho rằng quy chuẩn này buộc các đơn vị vận hành trạm sạc công cộng - chẳng hạn V-Green, EV One, PV Power... phải chia sẻ quyền sử dụng trạm sạc với tất cả hãng xe. Liệu cách hiểu này đã chính xác?
Đảm bảo khả năng dùng chung là gì?
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện (QCVN 32:2026/BCT) là tài liệu kỹ thuật được ban hành cùng với Thông tư 61/2026/TT-BCT bởi Bộ Công Thương.
Một trong những nội dung đáng chú ý của QCVN 32:2026/BCT là mục 1.3.3, trong đó yêu cầu trạm sạc phải bảo đảm khả năng kỹ thuật để dùng chung cho các phương tiện giao thông đường bộ chạy điện có cổng sạc tương thích với loại đầu nối, chế độ sạc và cấu hình kỹ thuật mà trạm sạc hỗ trợ.
 |
| Trạm sạc sẽ buộc phải đảm bảo khả năng kỹ thuật để dùng chung. Ảnh minh họa: Phúc Hậu. |
Phần nội dung này trong QCVN 32:2026 là nguyên nhân khiến nhiều người tin rằng toàn bộ hệ thống trạm sạc công cộng ở Việt Nam sẽ phải "mở cửa" cho tất cả ôtô điện sạc chung.
Luồng ý kiến này do vậy tin rằng tính độc quyền (nếu có) ở hệ thống trạm sạc công cộng tại Việt Nam sẽ không còn, qua đó cho phép ôtô điện các hãng tiếp cận và sử dụng hệ thống sạc công cộng trên toàn quốc.
Tuy nhiên, ngay trong QCVN 32:2026, tại mục 3.3.5 đã có lý giải chi tiết hơn về quy định "đảm bảo khả năng kỹ thuật để dùng chung" này. Theo đó, khả năng kỹ thuật dùng chung được xác định theo loại đầu nối, chế độ sạc, dải điện áp và dòng điện, chức năng giao tiếp và liên động an toàn.
 |
| Trạm sạc công cộng ở Việt Nam phần lớn sử dụng chuẩn CCS2. Ảnh minh họa: Phúc Hậu. |
Như vậy về cơ bản, QCVN 32:2026 bắt buộc các trạm sạc mới lắp đặt từ ngày 1/7/2027 sẽ phải tuân thủ các yêu cầu tối thiểu về an toàn điện, an toàn sử dụng, tương thích kỹ thuật, đo lường chính xác, minh bạch và vận hành an toàn, ổn định.
Trong đó, tính tương thích kỹ thuật chỉ đảm bảo ôtô điện có cấu hình sạc tương thích với trạm có thể kết nối và thực hiện phiên sạc tại đó. Quy định trong Quy chuẩn vừa ban hành không có ý nghĩa tương đương bắt buộc các đơn vị vận hành trạm sạc phải chia sẻ quyền sử dụng cho tất cả ôtô điện trên thị trường.
Hiện, V-Green đang là mạng lưới sạc công cộng lớn hàng đầu Việt Nam với hơn 155.000 cổng sạc đang hoạt động, công suất đa dạng từ 11 kW đến 150 kW và đang phục vụ riêng ôtô điện VinFast.
 |
| Mạng lưới V-Green hiện chỉ cho phép ôtô điện VinFast sử dụng. Ảnh: VinFast. |
Bên cạnh V-Green, thị trường Việt còn có một số đơn vị vận hành trạm sạc tư nhân, bao gồm EV One, Eboost, Esky, Ford Việt Nam, EV Charge, TMT-Egreen, Futa Power... Các trạm này "mở cửa" cho hầu hết ôtô điện đang có mặt tại Việt Nam. Người dùng xe điện cũng có thể sạc xe tại trạm sạc bố trí ở đại lý.
Tương lai nào cho hạ tầng sạc Việt Nam?
Sẽ có hiệu lực từ ngày 15/12 tới đây, Thông tư 31/2026 của Bộ Xây dựng quy định chung cư xây mới phải thiết kế khu vực để xe đạp điện, xe máy điện, ôtô điện riêng, đồng thời phải bố trí khu vực sạc pin và thay pin cho xe điện với yêu cầu về phòng cháy chữa cháy nghiêm ngặt hơn.
Quy chuẩn QCVN 43:2024/BGTVT cũng từng quy định số vị trí đỗ xe tối thiểu có thể bố trí phương tiện giao thông cơ giới vào sạc điện tại các trạm dừng nghỉ phải chiếm 10% tổng số vị trí đỗ xe.
 |
| Việt Nam đang từng bước chuẩn hóa hạ tầng sạc. Ảnh minh họa: Phúc Hậu. |
Sau những văn bản nói trên, Quy chuẩn QCVN 32:2026 được ban hành là nỗ lực tiếp theo hướng đến chuẩn hóa hạ tầng sạc tại Việt Nam. Khung pháp lý hiện tại không những hướng đến gia tăng số lượng trạm sạc mà còn đảm bảo trạm sạc phải có khả năng dùng chung giữa các hãng xe, tránh việc mỗi trụ một súng sạc khác nhau có thể gây bối rối cho người dùng.
Nhìn sang thị trường ôtô điện tại Mỹ, chuẩn sạc NACS trước đây từng là độc quyền trên xe điện Tesla. Hãng này cũng sử dụng NACS cho các trụ sạc thuộc mạng lưới Tesla Supercharger - gián tiếp tạo ra sự độc quyền ở các trạm sạc nhanh này.
Tuy nhiên đến lúc này, thông tin từ website Văn phòng Liên ngành Năng lượng và Giao thông vận tải Mỹ cho thấy NACS đã được chuẩn hóa thành SAE J3400, trở thành một trong 3 loại đầu nối được sử dụng cho sạc nhanh DC ở Mỹ, bên cạnh CCS1 và CHAdeMO.
Khung pháp lý này là tiền đề để các hãng xe điện ở Mỹ bắt đầu chuyển sang trang bị cổng NACS (SAE J3400) cho ôtô điện của mình.
Một trong những ví dụ điển hình là Hyundai Ioniq 5 thế hệ mới, là mẫu xe điện Hyundai đầu tiên chuyển đổi từ CCS1 sang NACS. Đáng chú ý, chủ xe Hyundai Ioniq 5 mới vẫn được trang bị adapter chuyển đổi NACS-CCS1 để sạc điện tại các trụ sử dụng chuẩn CCS1.
  |
| Hyundai Ioniq 5 mới chuyển sang sử dụng cổng sạc NACS - hay SAE J3400 theo cách gọi mới. Ảnh: Hyundai. |
Nhìn chung, sự ra đời của Quy chuẩn QCVN 32:2026 là mảnh ghép quan trọng giúp hoàn thiện hành lang pháp lý cho hạ tầng sạc xe điện tại Việt Nam.
Bên cạnh những quy định bắt buộc về an toàn điện, phòng cháy chữa cháy... mà trạm sạc mới phải tuân thủ, quy định trong QCVN 32:2026 còn cho phép các doanh nghiệp dễ dàng đạt được thỏa thuận chia sẻ hạ tầng sạc trong tương lai mà không gặp rào cản về mặt phần cứng hay độ an toàn điện.
Sách hay đọc trên xe
Chuyên mục Xe gửi tới độc giả những tựa sách hay với nhiều chủ đề hấp dẫn. Trên những chặng hành trình với những chiếc xe, không hiếm khi chúng ta có những khoảnh khắc nghỉ ngơi, thư giãn, và những trang sách là người bạn đồng hành lý thú.
