Trung Quốc làm gì khi Thung lũng Silicon muốn hãm phanh AI?

Huawei đang trở thành mắt xích quan trọng trong nỗ lực xây dựng năng lực tính toán AI của Trung Quốc, giữa các hạn chế tiếp cận chip Nvidia tiên tiến. Ảnh: SCMP.

Khi một số lãnh đạo công nghệ Mỹ cảnh báo AI đang tiến quá nhanh, phản ứng từ Trung Quốc gần như đi theo hướng ngược lại. Bắc Kinh vẫn thừa nhận rủi ro, nhưng chưa coi giảm tốc là lựa chọn phù hợp khi năng lực AI trong nước còn giữ khoảng cách với Mỹ.

Quan điểm này thể hiện rõ qua ông lớn công nghệ Huawei. Tại hội nghị Huawei Connect ở Thượng Hải tháng 9, Chủ tịch luân phiên Eric Xu cho rằng các mô hình Trung Quốc chưa đủ mạnh để xuất hiện những rủi ro tương tự nhóm AI tiên tiến nhất của Mỹ. Theo ông, Trung Quốc trước hết phải tăng tốc phát triển để đạt tới trình độ đó.

Cách tiếp cận này phản ánh một khác biệt quan trọng. Với các phòng thí nghiệm hàng đầu tại Mỹ, câu hỏi ngày càng là làm thế nào kiểm soát những mô hình đã rất mạnh. Tại Trung Quốc, ưu tiên trước mắt vẫn là làm thế nào xây dựng đủ năng lực tính toán và mô hình để thu hẹp khoảng cách.

Tăng tốc từ chip đến mô hình

Một trong những nút thắt lớn nhất của Trung Quốc nằm ở năng lực tính toán. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đã hạn chế khả năng tiếp cận những chip AI tiên tiến của Nvidia, buộc ngành công nghệ Trung Quốc đẩy nhanh phát triển giải pháp trong nước.

Huawei đang trở thành mắt xích quan trọng trong quá trình này. Theo Reuters, Chủ tịch Huawei Eric Xu thừa nhận công ty chưa thể sản xuất đủ thiết bị tính toán AI để đáp ứng nhu cầu tại Trung Quốc. Điều này cho thấy cuộc đua không chỉ nằm ở việc tạo ra mô hình tốt hơn, mà còn phụ thuộc vào lượng chip và trung tâm dữ liệu cần thiết để huấn luyện, vận hành chúng.

Huawei vì vậy tiếp tục mở rộng dòng chip Ascend và các hệ thống kết nối lượng lớn bộ xử lý. Thay vì chỉ cạnh tranh với Nvidia ở từng con chip, hãng có thể bù đắp một phần hạn chế bằng cách kết nối nhiều chip thành cụm tính toán lớn.

Cuộc đua cũng mở rộng sang các phòng thí nghiệm AI. Reuters cho biết DeepSeek đang phát triển chip AI riêng dành cho tác vụ suy luận. Nếu thành công, hướng đi này có thể giúp công ty kiểm soát nhiều hơn chuỗi công nghệ và giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.

Dòng chip Ascend của Huawei là một phần trong nỗ lực giảm phụ thuộc vào phần cứng AI nước ngoài và mở rộng năng lực tính toán trong nước. Ảnh: Huawei.

Ở cấp chính sách, Trung Quốc cũng muốn xây dựng một hệ sinh thái AI hoàn chỉnh. Quy định về AI tạo sinh được Bắc Kinh ban hành năm 2023 khuyến khích đổi mới ở thuật toán, framework, chip và nền tảng phần mềm, đồng thời thúc đẩy xây dựng hạ tầng tính toán.

Các hạn chế của Mỹ vì vậy tạo ra hai tác động. Chúng làm Trung Quốc khó tiếp cận phần cứng tiên tiến, nhưng đồng thời thúc đẩy nước này đầu tư mạnh hơn vào lựa chọn thay thế. Trong bối cảnh đó, tự giảm tốc có thể khiến quá trình thu hẹp khoảng cách trở nên khó khăn hơn.

Tăng tốc nhưng vẫn dựng hàng rào

Tuy nhiên, Bắc Kinh không đồng nghĩa tăng tốc với việc để AI phát triển hoàn toàn tự do.

Theo Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc (CAC), vào tháng 9 nước này công bố Khung quản trị an toàn AI 3.0. Tài liệu tiếp tục tập trung vào 3 phần gồm phân loại rủi ro, biện pháp kỹ thuật và quản trị tổng thể, đồng thời bổ sung những nguy cơ mới xuất hiện khi AI ngày càng mạnh.

Cách tiếp cận này đã hình thành từ trước. Quy định về AI tạo sinh năm 2023 của Trung Quốc đặt phát triển và an toàn song song, đồng thời yêu cầu quản lý theo từng loại và mức độ rủi ro. Các nhà cung cấp dịch vụ phải đáp ứng yêu cầu liên quan đến dữ liệu huấn luyện, nội dung và bảo vệ người dùng.

Trung Quốc vừa thúc đẩy hệ sinh thái chatbot AI trong nước, vừa áp dụng các quy định về dữ liệu, nội dung và an toàn đối với dịch vụ AI tạo sinh. Ảnh: Forbes.

Đến năm 2025, kế hoạch “AI+” của Quốc vụ viện tiếp tục yêu cầu tăng năng lực bảo đảm an toàn cho mô hình, dữ liệu, hạ tầng và ứng dụng. Văn bản cũng đề cập các hệ thống giám sát, cảnh báo sớm và ứng phó rủi ro AI.

Điểm khác biệt nằm ở thứ tự ưu tiên. Trong khi một số lãnh đạo Thung lũng Silicon đặt câu hỏi liệu các mô hình đã tiến quá nhanh hay chưa, Trung Quốc vẫn phải giải quyết những hạn chế về chip, hạ tầng và sức mạnh tính toán.

Vì vậy, cách tiếp cận của Bắc Kinh hiện không đơn giản là chọn giữa “an toàn” và “tăng tốc”. Trung Quốc đang cố làm cả hai: thúc đẩy chip, mô hình và hạ tầng để thu hẹp khoảng cách công nghệ, đồng thời xây dựng các quy tắc kiểm soát khi AI mạnh hơn.

Nói cách khác, trong lúc Thung lũng Silicon tranh luận về việc có nên hãm phanh, Trung Quốc vẫn đang đạp ga, nhưng đồng thời chuẩn bị hệ thống phanh cho giai đoạn tiếp theo.