Mạng 2G chính thức dừng lại tại Việt Nam sau hơn 30 năm

Việt Nam khép lại kỷ nguyên 2G sau hơn 30 năm. Ảnh: Nokia.

Từ ngày 15/9, các doanh nghiệp viễn thông tại Việt Nam chính thức dừng phát sóng mạng di động thế hệ thứ hai (2G) trên phạm vi toàn quốc, ngoại trừ một số khu vực đặc biệt như quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa và hệ thống nhà giàn DK.

Đây là bước cuối trong lộ trình chuyển đổi kéo dài gần 2 năm, sau khi các nhà mạng ngừng cung cấp dịch vụ cho thiết bị chỉ hỗ trợ 2G từ tháng 10/2024.

Khi đó, nhóm điện thoại chỉ hỗ trợ chuẩn GSM, thường được gọi là thiết bị “2G Only”, đã không còn khả năng sử dụng dịch vụ và buộc phải chuyển sang thiết bị hỗ trợ từ 3G trở lên. Tuy nhiên, hạ tầng 2G vẫn tiếp tục được duy trì trong giai đoạn chuyển tiếp.

Trong gần 2 năm sau đó, mạng 2G tiếp tục đóng vai trò dự phòng cho một số thiết bị 3G, 4G đời cũ chưa hỗ trợ thoại qua LTE, đồng thời phục vụ chuyển vùng quốc tế và một số hệ thống máy móc, thiết bị truyền dữ liệu chuyên dụng.

Khoảng thời gian này giúp các nhà mạng mở rộng VoLTE, đồng thời tạo thêm thời gian để người dùng đổi SIM, nâng cấp thiết bị và chuyển sang hạ tầng mới.

Một số điện thoại 4G có thể mất khả năng gọi

Việc tắt 2G không chỉ ảnh hưởng tới những điện thoại “cục gạch” đời cũ. Một số smartphone hỗ trợ 4G, đặc biệt là các mẫu đời cũ hoặc máy xách tay, vẫn có thể không thực hiện hoặc nhận được cuộc gọi nếu thiết bị chưa hỗ trợ VoLTE hoặc tính năng này chưa được kích hoạt.

VoLTE cho phép cuộc gọi thoại được thực hiện trực tiếp trên mạng 4G, thay vì phải chuyển xuống 2G như trước. Công nghệ này giúp rút ngắn thời gian kết nối cuộc gọi, cải thiện chất lượng âm thanh và cho phép người dùng tiếp tục truy cập Internet tốc độ cao trong lúc gọi.

Với phần lớn smartphone chính hãng bán ra trong những năm gần đây, VoLTE đã được tích hợp và kích hoạt sẵn. Tuy nhiên, một số thiết bị cũ hoặc máy xách tay có thể chưa hỗ trợ hoặc chưa bật tính năng này.

Người dùng nên kiểm tra thiết bị có hỗ trợ VoLTE, bật Cuộc gọi 4G/5G và đổi SIM nếu chưa tương thích để tránh gián đoạn liên lạc sau khi tắt 2G. Ảnh: Viettel.

Trong trường hợp đó, điện thoại vẫn có thể truy cập Internet bằng 4G nhưng cuộc gọi thoại lại phụ thuộc vào mạng 2G. Khi lớp mạng cũ bị tắt, thiết bị có thể rơi vào tình trạng vẫn vào mạng nhưng không gọi hoặc nhận cuộc gọi được.

Bên cạnh điện thoại, người dùng cũng cần kiểm tra SIM đang sử dụng. Nếu SIM chưa hỗ trợ 4G hoặc 5G, việc chuyển đổi có thể cần thực hiện để duy trì dịch vụ ổn định.

Người dùng được khuyến nghị kiểm tra khả năng hỗ trợ VoLTE, bật tính năng Cuộc gọi 4G/5G trong phần cài đặt mạng di động và liên hệ nhà mạng nếu thiết bị hoặc SIM chưa tương thích.

Với những người vẫn muốn sử dụng điện thoại phím bấm, việc tắt 2G không đồng nghĩa phải chuyển sang smartphone. Hiện nhiều mẫu feature phone đã hỗ trợ 4G và VoLTE, vẫn đáp ứng nhu cầu nghe gọi cơ bản.

Tài nguyên 2G được chuyển sang 4G, 5G

Bên cạnh việc thay đổi cách người dùng kết nối, tắt 2G còn mở đường cho việc tái sử dụng tài nguyên tần số từng dành cho hệ thống GSM.

Sau khi mạng 2G ngừng hoạt động, băng tần 900 MHz, gồm các dải 900-915 MHz và 945-960 MHz, được tái quy hoạch để phục vụ 4G, 5G và các công nghệ mạng thế hệ mới.

Theo phương án được phê duyệt, băng tần này được chia thành 3 cặp khối C3-C3’, C4-C4’ và C5-C5’, mỗi khối có độ rộng 2x5 MHz. Thời hạn cấp phép khai thác là 15 năm, với giá khởi điểm 1.056 tỷ đồng cho mỗi cặp khối.

Phiên đấu giá có sự tham gia của Viettel, VNPT và Vietnamobile, với tổng số tiền trúng đấu giá vượt 3.000 tỷ đồng.

900 MHz thuộc nhóm băng tần thấp, có lợi thế truyền sóng xa, suy hao thấp và khả năng xuyên vật cản tốt. Khi được sử dụng cho 4G và 5G, dải tần này có thể giúp các nhà mạng mở rộng vùng phủ hiệu quả hơn, đặc biệt tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa hoặc bên trong các tòa nhà.

Việc chuyển đổi cũng khiến cấu trúc công nghệ giữa các nhà mạng bắt đầu có sự khác biệt rõ hơn.

Băng tần 900 MHz giúp mở rộng vùng phủ 4G, 5G, đặc biệt tại vùng sâu, vùng xa và trong các tòa nhà. Ảnh: Viettel.

Viettel đã dừng 3G từ trước, nên sau khi tắt 2G, mạng di động của nhà mạng này hiện chỉ còn 4G và 5G. Theo Viettel, vùng phủ 4G đã đạt 99,7% dân số, cao hơn mức phủ của 2G trước đây.

Cùng với việc mở rộng hạ tầng, số thuê bao còn cần chuyển sang thoại 4G/5G giảm từ 9,3 triệu vào cuối năm 2025 xuống khoảng 750.000 vào ngày 15/9. Hiện 99% khách hàng của Viettel đã sử dụng cả thoại và dữ liệu trên mạng 4G/5G.

Nhà mạng này cũng đặt mục tiêu hoàn thành 50.000 trạm 5G vào cuối năm 2026, qua đó đưa vùng phủ 5G tới khoảng 97% dân số.

Trong khi đó, VinaPhone và MobiFone vẫn duy trì 3G song song với 4G và 5G, cho phép một số thiết bị cũ tiếp tục thực hiện cuộc gọi thoại trong giai đoạn chuyển tiếp.

Riêng tại Trường Sa, Hoàng Sa và hệ thống nhà giàn DK, mạng 2G vẫn được duy trì nhằm bảo đảm thông tin liên lạc phục vụ quốc phòng, an ninh và đời sống của cán bộ, chiến sĩ trên biển.

Việc loại bỏ 2G giúp các doanh nghiệp viễn thông giảm đáng kể chi phí vận hành. Trong thời gian dài, các nhà mạng phải duy trì đồng thời nhiều thế hệ công nghệ từ 2G, 3G đến 4G và 5G, kéo theo nhu cầu lớn về điện năng, nhân lực bảo trì, thiết bị và linh kiện thay thế.

Bên cạnh bài toán chi phí, việc tắt 2G cũng giúp giảm một số rủi ro bảo mật tồn tại trên công nghệ cũ. Do sử dụng cơ chế xác thực một chiều, mạng 2G có thể bị lợi dụng để dựng trạm phát sóng giả, ép thiết bị kết nối và phát tán tin nhắn mạo danh.

Khi lớp mạng này được loại bỏ hoàn toàn, điện thoại không còn dò tìm và kết nối với 2G, qua đó hạn chế khả năng tiếp cận của các trạm phát sóng giả dựa trên công nghệ cũ.

Nguồn lực tài chính, kỹ thuật và tài nguyên tần số sau đó có thể được tập trung nhiều hơn cho 4G, 5G và việc mở rộng vùng phủ băng rộng.

Khép lại hơn 3 thập kỷ của 2G

Việc tắt 2G tại Việt Nam diễn ra trong bối cảnh nhiều quốc gia cũng đang loại bỏ các thế hệ mạng di động cũ.

Theo số liệu của Hiệp hội các nhà cung cấp thiết bị di động toàn cầu (GSA), đến ngày 30/6, có 313 mạng 2G và 3G tại 89 quốc gia và vùng lãnh thổ đã, đang hoặc được lên kế hoạch tắt sóng.

Trong số này, 158 mạng đã dừng hoàn toàn, 119 mạng đã có kế hoạch và 36 mạng đang trong quá trình tắt sóng.

Xu hướng này cho phép các nhà mạng giảm chi phí, tiết kiệm năng lượng và tái sử dụng phổ tần cho những công nghệ có hiệu suất cao hơn.

Sau 2G, mạng 3G dự kiến tiếp tục được dừng từ tháng 9/2028. Ảnh: Nokia.

Tại Việt Nam, mạng 2G xuất hiện từ năm 1993, khi MobiFone bắt đầu hoạt động. Trong hơn 3 thập kỷ sau đó, công nghệ này đóng vai trò quan trọng trong quá trình phổ cập điện thoại di động và liên lạc thoại tới hàng triệu người dùng.

Việc tắt 2G vì vậy không chỉ là thay đổi về công nghệ, mà còn đánh dấu thời điểm một nền tảng từng giữ vai trò chủ đạo của viễn thông di động Việt Nam chính thức khép lại.

Sau 2G, mạng 3G dự kiến tiếp tục được dừng từ tháng 9/2028, khi hạ tầng di động trong nước tiếp tục dịch chuyển về 4G, 5G và các thế hệ mạng mới hơn.